Piet van der Horst

Piet van der Horst

Piet heeft in 1970 van lastechniek zijn vak gemaakt en is sindsdien nooit gestopt met leren over dat vak. Hij is inmiddels ruim de pensioengerechtigde leeftijd gepasseerd, maar niet meer bezig zijn met lassen is geen optie. Lassen is niet gewoon werk, het is een passie.

Lees meer over Piet

Meer artikelen van Piet

gas in het lasproces

Inerte en actieve gassen

Indeling volgens de norm In NEN-EN-ISO 14175 norm worden gassen in hoofd- en subgroepen ingedeeld. In dit artikel bespreken we vier hoofdgroepen van gassen die

Lees verder

Massieve versus gevulde draad – deel 1

Algemeen

Bij het MAG lassen worden massieve en gevulde draden toegepast. Beide hebben hun eigen eigenschappen en toepassingsgebied. De vraag die mij heel vaak gesteld werd is of een gevulde draad beter of meer economisch is dan een massieve draad. Om hier een duidelijk antwoord op te geven moeten we eerst weten wat een gevulde draad eigenlijk is, wat voor typen zijn er en, niet onbelangrijk, hoe ze gemaakt worden. Natuurlijk zijn ook de verschillen in laseigenschappen goed om te weten.

Je zou kunnen zeggen dat een gevulde draad eigenlijk een omgekeerde beklede elektrode is. Zit bij een beklede elektrode de bekleding aan de buitenkant, bij gevulde draad zit de bekleding in poedervorm in de draad. Dit poeder kan een rutiel, een basisch of een metaalpoeder zijn. Wat bij de beklede elektrode niet lukt kan bij de gevulde draad wel; een metaalpoeder vulling vormt geen slak. Dit houdt in dat dit type draad een hoger rendement heeft. Ik zal me in twee artikelen concentreren op de metaalpoeder gevulde draad.

Dit eerste deel gaat over de verschillende typen gevulde draad en de eigenschappen. Deel 2 zal dieper ingaan op smeltsnelheden en toepassingsmogelijkheden.

Typen gevulde draad

Grofweg kunnen we zeggen dat er twee typen gevulde draden zijn, de gevouwen gevulde draad en de buis of naadloze gevulde draad.

Bij de gevouwen gevulde draad wordt uitgegaan van een strip die in een u-vorm gebogen wordt waarna er poeder ingestort wordt. Hierna wordt de strip dichtgevouwen en op trekbanken tot de juiste diameter getrokken. De strip die gebruikt wordt voor deze draden is voor de meeste typen gelijk, de kwaliteit van het lasmetaal wordt bepaald door toevoegingen aan de poeders. Kenmerk van deze draden is dat ze een relatief dunne wanddikte hebben en dus een groot poeder aandeel. Een ander kenmerk is dat dit altijd blanke draden zijn. Er zijn diverse typen gevouwen gevulde draden; verschillende fabrikanten hebben zo hun eigen productiemethode.

Bij de buis of naadloze gevulde draad wordt uitgegaan van een buis die gevuld wordt met poeder en daarna op diameter wordt gewalst en getrokken. Kenmerk van deze draden is dat de wanddikte groter is dan bij gevouwen gevulde draad en dat het poederaandeel dus kleiner is. Verder zijn deze draden vrijwel altijd verkoperd. Een andere methode is om een gevouwen strip na het vullen, meestal met laser, te lassen zodat er weer een buis ontstaat. Ook deze draden zijn meestal verkoperd.

De diameter van een gevulde draad begint bij 0,9 mm en loopt op tot 2,4 mm. Dikkere gevulde draden zijn er ook, maar die worden bij andere processen toegepast zoals het onder poeder lassen (OP).

Massieve draden

Massieve draden worden getrokken uit een dikke draad van meestal 6,3 mm. Massieve draden zijn omwille van een goede stroomoverdracht meestal verkoperd. Er zijn ook blanke massieve draden en blanke massieve draden die voorzien zijn van een speciale coating om de stroomoverdracht te verbeteren. De diameter van massieve draden begint bij 0,6 mm en loopt op tot 2,4 mm. Gezegd moet worden dat de diameters 1,6 mm tot 2,4 mm zeer weinig gebruikt worden bij het MAG lassen.

Laseigenschappen

De laseigenschappen van een massieve en gevulde draad zijn totaal verschillend, alhoewel de naadloze gevulde draad van getrokken buis en dus met een dikke wand dicht in de buurt komt van de massieve draad. De massieve draad heeft een vrij scherpe boog en een vingervormige inbranding. Een gevouwen draad met dunne wand heeft een zeer zachte boog die mooi uitvloeit en een mooie inbranding geeft. Ook hier zie je een vingervormige inbranding maar niet zo scherp als bij de massieve draden. Met sommige metaalpoeder gevulde draden ontstaan naast de las heel fijne spatjes die niet zomaar te verwijderen zijn. Soms helpt het om de lasparameters aan te passen, maar het kan ook een eigenschap van de draad zijn. Gevulde draden kunnen, net als massieve draden, ook in het kortsluitboog-gebied verlast worden.

Vuistregels voor de neersmelt

Er zijn een paar vuistregels voor het bepalen van de neersmelt, zij geven bij benadering de neersmelt in gram per minuut weer.

Wanneer er gelast wordt met een massieve draad 1.0 mm in een 80%Ar/20%Co2 gas kun je de volgende richtwaarden gebruiken:

  • In het kortsluitboog-bereik 60 ampère tot 160 ampère: 0,18 tot 0,20 maal de stroom (I)
  • In het sproeiboog- bereik 230 ampère tot 280 ampère: 0,23 to 0,28 maal de stroom (I)
  • In het pulsboog-bereik 45 ampère tot 240 ampère: 0,25 maal de stroom (I)

Voor het pulsboog lassen geldt de neersmeltfactor voor het gehele bereik van de draad-gas-combinatie.

In het geval van gevulde draad zijn de vuistregels voor neersmelt als volgt:

  • Naadloze gevulde draden uit getrokken buis: 0,30 tot 0,32 maal de stroom (I)
  • Gevouwen draden: 0,32 tot 0,35 maal de stroom (I)

Deze waarden gelden alleen voor het sproeiboog-bereik.

Een andere eenvoudige manier om de neersmelt te bepalen is het gewicht per meter draad te vermenigvuldigen met het aantal ingestelde meters per minuut. Stel er wordt gelast met een draadsnelheid van 12 m/min, een draaddiameter van 1.2 mm en het gewicht van de draad is 8,87 gr/m. Dan is de bruto neersmelt 12 x 8,87 gram = 106,44 gr/min ofwel 106,44 gr x 60 min = 6,386 kg/h. De netto neersmelt zal in verband met spatverliezen en verdamping van lasmetaal iets lager zijn.

Om deze vuistregel toe te passen moet je dus het gewicht van de gebruikte draad weten. Voor massieve draad gelden de volgende standaarden per meter ongelegeerde draad.

  • 0.8 mm – 3,94 gr/m
  • 1.6 mm – 15.77 gr/m
  • 1.0 mm – 6,16 gr/m
  • 2.0 mm – 24,65 gr/m  
  • 1.2 mm – 8,87 gr/m
  • 2.4 mm – 35,48 gr/m

Op een rol van 15 kg 1,2 mm massieve draad zit dus 15.000 : 8,87 =1691 meter draad.

Door diverse productiemethoden van gevulde draden is het niet mogelijk een standaard gewicht per meter draad te geven. Als richtlijn houden we 8 gr/m aan voor een metaalpoeder gevulde draad met een diameter van 1.2 mm.

Meteen deel 2 lezen? Klik hier!

Recente artikelen en infographics

Lasonvolkomenheden

Holten in lasverbindingen

Holten in lasverbindingen hebben een nadelig effect op de integriteit van een lasverbinding. Bij grote aanwezigheid kan dit zelfs aanleiding geven tot

Lees verder

Was je bezoek waardevol?

 Heb je er iets van geleerd of is een vraag die je had beantwoord? Wil je dan overwegen een donatie te doen?
We gebruiken je donatie voor het onderhouden van de website en het toevoegen van nieuwe content.