Piet van der Horst

Piet van der Horst

Piet heeft in 1970 van lastechniek zijn vak gemaakt en is sindsdien nooit gestopt met leren over dat vak. Hij is inmiddels ruim de pensioengerechtigde leeftijd gepasseerd, maar niet meer bezig zijn met lassen is geen optie. Lassen is niet gewoon werk, het is een passie.

Lees meer over Piet

Meer artikelen van Piet

gas in het lasproces

Inerte en actieve gassen

Indeling volgens de norm In NEN-EN-ISO 14175 norm worden gassen in hoofd- en subgroepen ingedeeld. In dit artikel bespreken we vier hoofdgroepen van gassen die

Lees verder

Introductie TIG lassen

Belangrijke grondleggers

De historie van het TIG lassen begint in 1890 wanneer C.J. Coffin een patent krijgt voor het lassen in een niet oxiderend gas. Hij gebruikte als elektrode een koolstaaf. Wolfraamelektroden bestonden toen nog niet.

In 1926 werd dit proces verder ontwikkeld door H.M. Hobart. Hij gebruikte voor zijn proeven helium. In datzelfde jaar doet P.K. Devers ook onderzoek naar het TIG proces maar hij gebruikte argon voor zijn testen. En zo ontstonden er twee namen voor in principe hetzelfde proces, Heliarc en Argonarc.

Het zou tot 1941 duren voordat er een patent werd verleend aan Russel Meredith voor het lassen van aluminium en magnesium. Russel Meredith was werkzaam bij Northrop Aircraft. Tijdens WOII was druk op oorlogsindustrie, om meer en vooral sneller te produceren, hoog. Bij Northrop Aircraft werden de eerste aluminium en magnesium delen voor vliegtuigen gelast. Het proces werd toen bekend onder de naam Heliarc Welding.

Begin 1950 verkocht Northrop Aircraft het proces en de naam Heliarc aan de Linde divisie van Union Carbide. Linde had veel meer capaciteit om het proces en de toortsen te ontwikkelen. Tot die tijd werd er alleen in ruimtes gelast die gevuld waren met een inert gas.

De eerste toortsen

De eerste toortsen waren zeer lastig in het gebruik; groot, zwaar en luchtgekoeld. Gaandeweg werd de toorts ontwikkeld zoals we die nu nog steeds gebruiken. In 1960 werd aan Gene Gorman van Linde een patent verleend voor een gaslens. Hij gebruikte hiervoor een soort sinterbrons. Door de gaslens werd de gasuitstroom zeer stabiel en wervelde niet meer. Dit was met name bij het gebruik van helium belangrijk. Helium is veel lichter dan argon en daarom is er meer meer van nodig. Daardoor ontstaan er wervelingen en kan zuurstof zich met het gas mengen. Die vermenging heeft een negatieve invloed op het lasresultaat. De gaslens van sinterbrons is nog steeds de beste gaslens, maar omwille van de prijs wordt hij alleen nog gebruikt bij zeer speciale toepassingen.

In 1961, het proces heeft dan inmiddels een nieuw naam, GTAW, Gas Tungsten Arc Welding, wordt aan alweer een medewerker van Linde, Cliff Hill, een patent toegekend voor een gaslens op basis van op elkaar gestapelde zeer fijne gaasjes. Cliff Hill was zeer belangrijk bij de verdere ontwikkeling van het TIG proces. Hij ontwikkelde als eerste watergekoelde toortsen.

Het is echter niet Linde, maar twee andere Amerikaanse bedrijven die de Linde-stijl toortsen wereldwijd vermarkten; CL en Weldcraft. Beide bedrijven waren zeer nauw betrokken bij de vliegtuigindustrie.

De apparatuur

De apparatuur die gebruik werd waren grote en zware transformatoren met gelijkrichters. Het viel nog lang niet mee om er een goed lasresultaat mee te behalen. Het werd een stuk beter toen Miller met de Square Wave Form op de markt kwam. Het werd nog beter toen de printplaten de intrede deden in de apparatuur. Het aantal parameters dat kon worden ingesteld werd alsmaar groter. En sinds de introductie van de inverter zijn de in te stellen parameters schier oneindig.

De proces nummers

Het IIW, International Institute of Welding, gaf het proces een nieuwe naam, TIG. Dit staat voor Tungsten Inert Gas. Ook kregen de verschillende mogelijkheden van het TIG proces nummers, volgens EN ISO 4063: 2009. Dit zijn de omschrijvingen:

  • 141: TIG lassen met wolfraamelektrode onder inert gas met een massieve draad of staaf
  • 142: TIG lassen zonder toevoegmateriaal / met consumable insert
  • 143: TIG lassen met gevulde draad of staaf
  • 145: TIG lassen met een massieve draad en een reducerend gas(aandeel)
  • 146: TIG lassen met gevulde draad en een reducerend gas(aandeel)
  • 147: TAG lassen met wolfraamelektrode onder bescherming van actief gas

147 is TAG lassen. Dat is dus TIG lassen met een actief gas!? Ik ben er niet zeker van dat de wolfraamelektrode dit fijn gaat vinden.

Soms zie je ook de benaming “WIG” lassen. Deze naam kom je vooral tegen in de Duitstalige landen. In het Duits is tungsten “wolfram” en heet het proces dus Wolfram Inert Gas of WIG. De laatste jaren wordt echter meer en meer TIG als procesnaam gevoerd. In Nederland spreken lassers die al lang meedraaien nog vaak van Argon of Argon-Arc lassen.

Eigenschappen van het proces

Hoe je het proces ook noemt, het kent een paar specifieke eigenschappen.

  1. Het is een proces met een zeer hoge zuiverheid van het lasmetaal
  2. Het proces is toepasbaar op alle metalen, ferro en non-ferro metalen
  3. Het proces laat zich zeer goed automatiseren en robotiseren
    1. Met en zonder toevoegmateriaal
    2. In alle lasposities

Andere eigenschappen, die als beperkend ervaren kunnen worden zijn:

  1. Het is een zeer traag proces
  2. Het is een zeer warm proces met een hoge warmte-inbreng
  3. Er kan grote vervorming optreden, vooral bij RVS
  4. Het proces is gevoelig voor tocht en kan alleen worden toegepast in afgesloten ruimten

Door de traagheid en de warmte-inbreng kan het TIG proces bij sommige materialen een probleem opleveren. Met name bij RVS. Dit materiaal vervormt bij een gelijke warmte-inbreng vijf keer meer dan staal. Dit betekent dat bij het lassen van RVS goed gekeken moet worden naar hoe te lassen en of er op-span mogelijkheden zijn. Het gebruik van een koperen onderlegstrip kan, waar mogelijk, veel warmte wegnemen en zo overmatige vervorming voorkomen. Dat scheelt veel nabewerking.

TIG lassen zonder toevoegmateriaal

Het TIG lasproces kan uitgevoerd worden met en zonder toevoegmateriaal. Wanneer geen toevoegmateriaal wordt gebruikt, en men last handmatig, gaat het meestal om cosmetische lassen waar geen hoge eisen aan gesteld worden. Het moet er vooral goed uitzien.

Bij het geautomatiseerd TIG lassen kunnen zeer hoge laskwaliteiten bereikt worden zonder toevoegmateriaal.

TIG lassen met toevoegmateriaal

Bij handmatig lassen wordt het staafvormig toevoegmateriaal door de lasser toegevoegd. De lengte van deze staven zijn meestal een meter en de diameter is afhankelijk van de gekozen stroomsterkte. Tegenwoordig zijn er ook toortsen waarbij de draad vanaf een rol, koud of warm, automatisch wordt aangevoerd. Dit kan de efficiëntie van het proces behoorlijk verbeteren. De toepassing van deze toortsen kent beperkingen. De bereikbaarheid van het te lassen deel is niet altijd optimaal of zelfs helemaal niet haalbaar.

Recente artikelen en infographics

Lasonvolkomenheden

Holten in lasverbindingen

Holten in lasverbindingen hebben een nadelig effect op de integriteit van een lasverbinding. Bij grote aanwezigheid kan dit zelfs aanleiding geven tot

Lees verder

Was je bezoek waardevol?

 Heb je er iets van geleerd of is een vraag die je had beantwoord? Wil je dan overwegen een donatie te doen?
We gebruiken je donatie voor het onderhouden van de website en het toevoegen van nieuwe content.