Nick Verberkmoes

Nick Verberkmoes

Na ruim twaalf jaar ervaring opgedaan te hebben in de olie- en gasindustrie heeft Nick er recent voor gekozen om als zelfstandig ondernemer verder te gaan. Op die manier kan hij zijn kennis en ervaring op een brede manier inzetten.

Lees meer over Nick

Andere artikelen van Nick

Hoe de keuze van het toevoegmateriaal je las kan maken of breken

Inleiding 

Als een staalconstructie faalt, scheurt, breekt of instort, zullen er vragen komen, vooral wanneer deze zware schade met hoge kosten veroorzaakt of nog erger; dodelijke slachtoffers. Voor de hand liggende vragen zoals waarom dit is gebeurd, wie of wat heeft dit veroorzaakt. Wat als blijkt dat het mankement gerelateerd kan worden aan het lasmetaal en de keuze van het lastoevoegmateriaal? 

De methodes voor de keuze en aanschaf van het juiste lastoevoegmateriaal zullen in twee artikelen worden beschreven. In dit eerste artikel gaan we in op de technische aspecten van de keuze van lastoevoegmaterialen. 

Selectiecriteria

Om het juiste lastoevoegmateriaal te selecteren zijn er een aantal vragen die we moeten beantwoorden:

  • Waaraan wordt de las tijdens de levensduur blootgesteld?
  • Wat zijn de mechanische en chemische eisen?
  • Wat is het toe te passen lasproces?
  • Wat is de laspositie en progressie van de las?
  • Welk type toevoegmateriaal?

Als alle vijf de technische vragen zijn beantwoord, kan de zoektocht naar het geschikte lastoevoegmateriaal beginnen. Laat ons je begeleiden om juiste de antwoorden te verzamelen.

Waaraan wordt de las tijdens de levensduur blootgesteld?

Om een las te maken die veilig en solide is, moeten we begrijpen waaraan de las tijdens zijn levensduur wordt blootgesteld en in welke mate hij wordt blootgesteld. 

  • Wat voor soort krachten zijn van toepassing? Statisch en/of dynamisch? 
  • Wat is de belasting?
  • Wordt de las onder druk gezet? Zo ja, wat is de druk? 
  • Wordt de las blootgesteld aan temperaturen onder het vriespunt of aan hoge temperaturen? 
  • Is er een bepaald soort corrosieve omgeving, zoals zeewater of chloriden?

Kortom, we moeten de sterkte, de druk, de temperatuur en de omgeving waaraan de las wordt blootgesteld kennen.  Al deze informatie moet worden verstrekt door de ingenieurs die de constructie ontwerpen. 

Wat zijn de mechanische en chemische eisen?

De mechanische eigenschappen zijn vaak een discussie en kunnen leiden tot fouten. Daarom zoeken we over het algemeen informatie over de treksterkte, de rekgrens, de rek en de taaiheid van het lastoevoegmateriaal. De hardheid is over het algemeen alleen interessant als er geharde oppervlakken nodig zijn, zoals slijtplaten in baggermachines. Als vuistregel geldt dat de sterkte van een las gelijk moet zijn aan de laagst gespecificeerde treksterkte van het basismateriaal. In de meeste gevallen rekenen ingenieurs niet extra sterkte in een las en beschouwen deze als gelijk aan het basismateriaal.

De chemische samenstellingseisen zijn voor een las even belangrijk als de mechanische eigenschappen. Toch worden ze vaak over het hoofd gezien en niet altijd in overweging genomen bij de selectie. Voor de chemische samenstelling kunnen we dezelfde terminologie gebruiken als in de metallurgie, zoals koolstof-mangaan, laaggelegeerd en roestvast staal. Waar koolstof (C), mangaan (Mn), silicium (Si), chroom (Cr), nikkel (Ni) en molybdeen (Mo) de meest voorkomende elementen zijn. Vaak wordt gezegd dat het lasmetaal aan dezelfde eisen moet voldoen als het basismateriaal. Dat kunnen we niet blindelings volgen, maar het is een goed begin om op het gebied van lastoevoegmaterialen keuzes te gaan maken.

Wat is het toepasselijke lasproces?

Het eerste wat we moeten weten is of er binnen of buiten wordt gelast. Wanneer er buiten wordt gelast en er niet voldoende tegenmaatregelen tegen omgevingsinvloeden kunnen worden genomen, kan dit de keuze van het lasproces beperken. Ten tweede moeten we weten welk type lasapparatuur voor ons beschikbaar is op de locatie waar we onze laswerkzaamheden uitvoeren. Dit zou moeten leiden tot het toepasselijke proces, zoals SMAW, MIG/MAG (GMAW), TIG (GTAW) of SAW.

Wat is de laspositie en progressie ervan?

Uiteraard moeten we begrijpen met welke laspositie en progressie we werken; bovenhands, vlak, horizontaal, verticaal omhoog of omlaag. Als het bovenhands of verticaal neergaand is, zijn sommige processen en/of lastoevoegmaterialen niet geschikt. Houdt er rekening mee dat de meeste handmatige lasprocessen in alle posities kunnen worden uitgevoerd, maar dat de lastoevoegmaterialen mogelijk niet het juiste resultaat geven. Zo wordt bijvoorbeeld het lasbad ondersteund door de slag bij het verticaal omhoog lassen met een rutiel gevulde draad, wat weer niet het geval is bij verticaal neergaand lassen.  

Welk type toevoegmateriaal?

In de wereld van de lastoevoegmaterialen zijn dit de algemene toevoegmaterialen en lasproces combinaties:

  • Elektroden voor SMAW, 
  • Massieve lasdraad voor TIG (GTAW), MIG/MAG (GMAW) en SAW, 
  • Gevulde lasdraad voor MIG/MAG (FCAW) en SAW
  • Fluxpoeders voor SAW. 

Vereenvoudigd kan worden gesteld dat het lasproces eigenlijk al het type lastoevoegmateriaal bepaald.

Om het juiste lastoevoegmateriaal te selecteren, moeten we dus inzicht hebben in de blootstelling van de las in zijn omgeving, de mechanische eigenschappen, de chemische samenstelling, het lasproces, de laspositie en het verloop. Als dit alles bekend is, kunnen we beginnen met het selecteren van de toevoegmaterialen van de fabrikanten. 

Klik hier om het artikel over de aanschaf van lastoevoegmateriaal te lezen.

Recente artikelen en infographics

Lasonvolkomenheden

Holten in lasverbindingen

Holten in lasverbindingen hebben een nadelig effect op de integriteit van een lasverbinding. Bij grote aanwezigheid kan dit zelfs aanleiding geven tot

Lees verder

Was je bezoek waardevol?

 Heb je er iets van geleerd of is een vraag die je had beantwoord? Wil je dan overwegen een donatie te doen?
We gebruiken je donatie voor het onderhouden van de website en het toevoegen van nieuwe content.