Tim Blok

Tim Blok

Tim Blok is opgeleid als metaalkundige met als specialisatie lastechniek en heeft zijn hele werkzame leven in de metaal- en lastechniek doorgebracht. Voor velen in het vakgebied is hij ook bekend als docent bij de opleidingen IWE en IWT.

Lees meer over Tim

Meer artikelen van Tim

Lasonvolkomenheden

Holten in lasverbindingen

Holten in lasverbindingen hebben een nadelig effect op de integriteit van een lasverbinding. Bij grote aanwezigheid kan dit zelfs aanleiding geven tot falen van de

Lees verder
Share on facebook
Share on linkedin
Share on email

Scheuren in lasverbindingen

Lasonvolkomenheden – Scheuren 

Zoals je kon lezen in het introductie-artikel over lasonvolkomenheden is de indeling van de diverse onvolkomenheden vastgelegd in de norm NEN-EN-ISO 6520-1:2007. In dit artikel gaan we dieper in op de groep scheuren. 

Scheuren in een las kunnen in grootte variëren. Sommige scheuren zijn met het blote oog te zien. Andere scheuren zijn zo klein dat ze alleen onder een microscoop vast te stellen zijn. Een scheur heeft, ongeacht de afmeting, een grote invloed op de integriteit van de las. Daarom zijn ze in bijna alle gevallen onacceptabel. 

Binnen deze groep kunnen we twee typen scheuren onderscheiden:

  • Warmscheuren
  • Koudscheuren

Warmscheuren

Zoals de naam al aangeeft ontstaan warmscheuren bij hogere temperatuur, door de krimpspanningen die optreden door afkoeling van het lasmetaal en het daaraan grenzende basismateriaal. Tijdens het stollen van het lasmetaal ontstaan vaste kristallen omgeven door een nog vloeibare film van lasmetaal. De krimpspanningen kunnen niet meer worden opgevangen, waardoor een scheur ontstaat in het gedeelte van de las dat als laatste stolt. Meestal dus in het midden van de las. Deze scheurvorming wordt bevorderd door bijvoorbeeld de aanwezigheid van fosfor en zwavel. Elementen die veel voorkomen in vuil en vet. Om scheuren te voorkomen is het dus belangrijk dat de lasnaad voor het lassen goed worden schoongemaakt.

Aanvullende maatregelen tegen warmscheuren

Bij het lassen van non-ferro’s (niet-ijzerlegeringen) is de kans op het ontstaan van warmscheuren groter. Bij austenitisch roestvast staal is dat ook het geval. Als er aandacht wordt besteed aan een aantal extra maatregelen kan scheurvorming vaak voorkomen worden. Denk bijvoorbeeld aan: 

  • een speciale lasvolgorde om de krimpspanningen te verminderen
  • een aangepaste samenstelling van het lastoevoegmateriaal 
  • extra reiniging voorafgaande aan het lassen

Koudscheuren

Koudscheuren ontstaan nadat de las is gestold en zijn het gevolg van een combinatie van de volgende factoren:

  • (las)spanningen
  • een brosse harde structuur
  • de aanwezigheid van waterstof
  • een temperatuur beneden de 150 °C

Spanningen zullen in een geproduceerde las en de omgeving daarvan altijd aanwezig zijn door krimpspanningen. Maatregelen om deze spanningen te verminderen zijn een aangepaste lasvolgorde, de lasrupsdikte en voorwarmen. Uiteraard moet hierbij rekening worden gehouden met het type te lassen materiaal en de eisen die aan de lasverbinding worden gesteld .

Het ontstaan van een brosse harde structuur in de door de warmte beïnvloede zone (HAZ) naast de las komt voornamelijk voor bij het lassen van staal, zeker daar waar de sterkte van het staal toeneemt. Dit komt door een hoger percentage koolstof in de legering of de elementen die het ontstaan van een brosse structuur na afkoeling bevorderen. Deze brosse structuur kan voorkomen door, daar waar de kans aanwezig is, voorafgaand aan het lassen voor te verwarmen.

Aanvullende maatregelen tegen koudscheuren

Het element waterstof heeft een grote invloed op het ontstaan van koudscheuren. Het is mogelijk om te voorkomen dat dit element te veel in de las aanwezig is. Dat kan door lastoevoegmateriaal te gebruiken waarin weinig waterstof aanwezig is. Waterstof zit gebonden als vocht in de atmosfeer, daarom moet dit lastoevoegmateriaal onder droge condities bewaard worden.

Bij een temperatuur beneden 150 °C kan waterstof zeer slecht ontsnappen uit het metaal (diffusie). Waterstof kan zelfs geruime tijd na het lassen scheuren veroorzaken. In kritische gevallen komt het voor dat een las of een constructie met lasverbindingen waterstofarm wordt gegloeid op een temperatuur van circa 250 °C gedurende een aantal uren om de waterstof te laten ontwijken.

Het ontstaan koudscheuren is altijd door een combinatie van bovenstaande factoren, waarbij waterstof een zeer grote invloed heeft. Is één van de factoren minder aanwezig, zoals de kans op het ontstaan van een brosse structuur, dan kan men een groter aanbod van waterstof toestaan.

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email

Recente artikelen en infographics

Was je bezoek waardevol?

 Heb je er iets van geleerd of is een vraag die je had beantwoord? Wil je dan overwegen een donatie te doen?
We gebruiken je donatie voor het onderhouden van de website en het toevoegen van nieuwe content.